Economische ontwikkelingen
United Nations World Tourism Organisation (UNWTO) verwacht dat de economische crisis zal leiden tot daling van het internationale toerisme (-2% tot -3%) voor 2009. Hoewel toerisme niet immuun is voor de economische teruggang, heeft de sector wel bewezen minder gevoelig te zijn dan de meeste sectoren. Veel landen ontwikkelen stimulerende maatregelen om de effecten van de crisis op toerisme te matigen, zich realiserende dat de sector een belangrijke rol kan spelen in het economisch herstel.
Hoewel de huidige crisis weinig invloed heeft op de reislust van de consument, zal het vakantiegedrag wel veranderen. Naar verwachting van het UNWTO zullen de gemiddelde verblijfsduur en de vakantiebestedingen in sterkere mate afnemen dan het aantal vakanties. Daarnaast verwacht men dat de consument dichter bij huis op vakantie zal gaan. Vakanties in eigen land zullen hierdoor in populariteit toenemen. De economische onzekerheid zorgt ervoor dat de prijs een steeds belangrijker keuzemotief wordt. Bestemmingen met een goede prijs/kwaliteitsverhouding hebben een groot concurrentievoordeel. Daarnaast zal de consument steeds later boeken en speciale lastminute kortingen afwachten.
Demografische ontwikkelingen
Vergrijzing neemt toe
Het aantal 65+ers zal in 2038 zijn hoogtepunt bereiken. Een kwart van 17 miljoen Nederlanders is dan 65 jaar of ouder. In 2009 ligt dit percentage nog op 15%. Ouderen vormen een steeds omvangrijkere doelgroep. Senioren dragen flink bij (35%) aan de totale binnenlandse vakantiebestedingen. De driegeneratievakantie is in opkomst: grootouders, volwassen kinderen en kinderen met zijn allen op vakantie. In vergelijking met 2004 worden nu 20% meer driegeneratievakanties geboekt. Naast het toenemend belang van het samen zijn, spelen ouderen een andere rol in de samenleving dan een aantal decennia geleden. Mensen blijven langer actief en jong van geest. Opa en oma dienen niet meer alleen als oppas, maar doen actief mee tijdens de vakantie.
Toename alleenstaanden
Het aantal alleenstaanden in Nederland neemt de komende jaren met ruim de helft toe. Jongeren wonen tegenwoordig langer op zichzelf voordat ze gaan samenwonen. Daarnaast neemt het aantal echtscheidingen toe en blijven meer ouderen, ook na verweduwing, zelfstandig wonen. In 2015 zullen naar verwachting bijna 3 miljoen mensen alleen wonen. Van de ruim 2,5 miljoen singles die Nederland rijk is, kiezen naar schatting ruim 25.000 van hen voor een vakantie met andere singles. Het grootste deel van deze vakanties wordt ondernomen door singles tussen 30 en 40 jaar oud, maar ook onder 50+ers en alleenstaande ouders is een significante groei waarneembaar.
Ecologische ontwikkelingen
Het lijkt erop dat het eindelijk op grote schaal begint door te dringen dat het slecht gesteld is met onze aardbol. Kreten als duurzaam ondernemen en maatschappelijk verantwoord klinken overal. Groene, ecologisch verantwoorde producten worden zelfs hip gevonden en steeds vaker als statussymbool gezien. Bijna de helft (48%) van de Nederlanders is bereid meer te betalen voor producten of diensten van bedrijven die aan MVO doen (persbericht Marketresponse 2007). Ook in de toeristische sector is het milieubewustzijn in toenemende mate aanwezig. Enkele voorbeelden zijn keurmerken als de Green Key, vrijwillige klimaatcompensatie en het toenemende aanbod klimaatneutrale accommodaties.
Digitale ontwikkelingen
Aan de internetrevolutie zal voorlopig geen einde komen. Populaire fenomenen in de digitale wereld zijn User Generated Content en de sociale media. User Generated Content is een inhoudelijke bijdrage van een gebruiker aan een online medium. Voorbeelden hiervan zijn foto’s, filmpjes, blogs en wiki’s. Bekende websites die gebruik maken van UGC zijn YouTube, Hyves en Wikipedia. Voor de toeristisch/recreatieve sector neemt User Generated Content in belang toe. Online klantbeoordelingen worden gezien als een digitale vorm van mond tot mond reclame, wat volgens vele marketeers de beste vorm van marketing is. Bij de aankoopbeslissing laat 62% van de consumenten zich beïnvloeden door online klantervaringen. Websites als Zoover.nl worden daardoor steeds belangrijker.
Consumententrends in toerisme
Roots & regio
Voor veel mensen is de wereld te groot geworden. De globalisering mag dan voortrazen, steeds grotere bevolkingsgroepen willen er niet meer zoveel mee te maken hebben. In de wereld die te groot is geworden, zoeken mensen weer kleine verbanden op en groeit de interesse voor het lokale, kleinschalige en dicht bij huis. Mensen verlangen weer terug naar de harmonie met de omgeving. We gaan onze ‘roots’ opzoeken en koesteren. Regionale gebruiken worden in ere hersteld en oorspronkelijke en seizoensgebonden producten winnen aan populariteit. De regionale schaal en het verhaal van de streek speelt een belangrijke rol in de totaalbeleving. Door een goed verhaal wordt een product of concept met betekenis geladen en daar ligt de kans voor binding met de consument.
Stilte is luxe
Veel mensen ervaren het leven als druk en vol. We hebben steeds minder vrij te besteden tijd. Daarnaast wordt het aanbod van producten, diensten en belevingen steeds groter. Een gevolg is dat mensen meer activiteiten, minder lang ondernemen en dat ze hoge verwachtingen hebben. Daarnaast keert de consument de drukte de rug toe en gaat hij op zoek naar rust en eenvoud. Stilte is de nieuwe luxe. Datzelfde geldt voor het gevoel van ruimte. Het authentieke platteland hervinden; genieten van rust en ruimte; geen last van langsrazend verkeer. Het krijgt zijn charme terug.
Wellness
De markt voor wellness vakanties groeit sterk. De groei hangt nauw samen met de toenemende aandacht voor het lichamelijk welzijn, in combinatie met het onthaasten. Om het drukke bestaan het hoofd te kunnen bieden gaat de consument tijdens de vakantie op zoek naar rust en laat zich volledig in de watten leggen. Uit het themaonderzoek ‘Wellness’ van NBTC NIPO Research blijkt dat van 2005 tot en met 2008 in totaal 3,7 miljoen Nederlanders een wellnessactiviteit hebben ondernomen in hun vrije tijd of vakantie. De komende drie jaar zullen naar verwachting 4,5 miljoen Nederlanders wellnessactiviteiten gaan ondernemen. Dit is een verwachte groei van 22%.
Spiritualiteit & zingeving
Spiritualiteit en zingeving blijven twee steeds belangrijker wordende waarden. De consument komt er steeds meer achter dat meer materieel bezit niet gelukkig maakt en gaat op zoek naar een ander gevoel van geluk. De consument wil het in toenemende mate goed doen. Dit zien we terug in de opkomst van de zogenaamde ‘vrijwilligersvakanties’. Ook de vakantie moet betekenis hebben en zinvol zijn. Men wil meer dan de fotograferende toerist uithangen. Touroperators spelen hier handig op in door een vakantie aan te bieden waarbij men naast de ‘normale’ vakantie een aantal dagen vrijwilligerswerk verricht. Daarnaast vormt het bezinningstoerisme een markt met potentie. In 2020 zal 72% van de Nederlandse bevolking niet meer lid zijn van een kerk of een andere religieuze gemeenschap. De behoefte aan bezinning en spiritualiteit is allerminst verdwenen. Circa 80% van de Nederlanders geeft aan de behoefte te hebben aan een moment om zijn/haar leven te overdenken. Er is behoefte aan een vorm van spiritualiteit die gericht is op zelfbezinning en persoonlijke ontwikkeling. Ook tijdens de vakantie is hier een groeiende vraag naar. De Provincie Limburg speelt hier reeds op in door het aanbieden van spirituele arrangementen.
Identiteit & authenticiteit
Het zoeken naar een eigen identiteit is wellicht de grootste drijfveer van de komende jaren. Dat geldt niet alleen voor wereldmachten maar ook voor spelers op de consumentenmarkt. Om als land, stad of bedrijf de bezoeker te kunnen boeien, moet je uniek zijn en jezelf kunnen profileren. Waar kwaliteit, prijs en service nog niet zo lang geleden het verschil maakten, zijn dit nog slechts randvoorwaarden om mee te mogen doen in de strijd om de gunst van de consument. De toerist verwacht beleving en authentieke ‘verhalen’
Bronnen:
Themarapport Wellness- NBTC NIPO Research, Consumententrends- Chrisitine Boland, Microtrends- Adjiedj Bakas, Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije tijd 2007/2008- NRIT, Single 2 Travel Online Reismagazine, Center Parcs 2008, UNWTO World Tourism Barometer, volume 7, januari 2009, Bezinningstoerisme in Limburg- ZKA Consultants & Planners